Sztuka porozumiewania się z dzieckiem

Niby prosta sprawa. A jednak. Dziecko to człowiek, który uczy się zachowania od nas dorosłych. Szuka naszej aprobaty, chce być doceniony, kochany, pragnie czuć się bezpiecznie. Dziecko to człowiek bardzo wrażliwy, którego łatwo zranić, łatwo odwrócić od siebie. Chłód emocjonalny i błędy wychowawcze sprawiają, że w zasobnych, pozornie dobrych domach wyrastają ludzie agresywni i okrutni. Coraz gorzej radzą sobie dorośli z przekazywaniem młodemu pokoleniu pozytywnego systemu wartości!

 W tych warunkach wychowywana młodzież pozostaje wyalienowana od norm społecznych, wartości, własnego zachowania, własnych poglądów i innych ludzi. Ci rodzice, którzy karzą fizycznie lub psychicznie dziecko za agresję, modelują i kształtują te właśnie zachowania, które starają się wyeliminować.

. Rodzice, którzy porównują swoje dzieci do rodzeństwa lub do kolegów, wykazując, że oni robią coś lepiej, staranniej niszczą w dziecku dobry obraz samego siebie, a wywołują urazy, zawiść i agresję. Broniąc się przed negatywnym porównaniem, dziecko złości się, niszczy przedmioty lub atakuje inne osoby, najczęściej słabsze. Kary fizyczne przyczyniają się do utrwalenia niepożądanego zachowania. Bicie dziecka przez osobę kochaną wytwarza w nim przekonanie, że jeśli coś jest ważne dla człowieka, to może on użyć siły fizycznej. Model takiej agresywnej rodziny przenoszony jest na inne sytuacje (szkoła, podwórko, praca) czy generalizowany na całe życie, a tym samym na przyszłą własną rodzinę. Każde upokorzenie dziecka jest formą przemocy emocjonalnej. Najczęstszą formą tego rodzaju przemocy są: groźby, ostrzeżenia, wrzaski i przekleństwa, wyzwiska, poniżanie godności dziecka, odmawianie mu wartości, zakłócenie prawa do intymności, izolacja, groźby wyrzucenia z domu lub wysłania do poprawczaka. Maltretowanie psychiczne nie pozostawia śladów na ciele, ale wywołuje negatywne przeżycia: strach, obawę, poczucie niesprawiedliwości, mniejszej wartości, świadomość braku miłości rodziców i budzi chęć zemsty.

Nie wszystkie dzieci reagują agresją. Niektóre przyjmują postawę wycofującą się i depresyjną. Są zamknięte w sobie, nie nawiązują kontaktów z otoczeniem, żyją w swoim zamkniętym świecie. Mogą u nich wystąpić zaburzenia mowy, zaburzenia snu, tiki lub inne dolegliwości psychosomatyczne. Przez obserwację przemocy, dziecko zdobywa wiedzę, że przemoc istnieje i jak się ją wykorzystuje

Jeśli dom funkcjonuje prawidłowo i od strony wychowawczej i emocjonalnej, to dziecko w nim wychowywane jest w pewien sposób chronione przed złymi, niepożądanymi wpływami .

 Jak wychowywać, by wyrosły na ludzi dobrych, wrażliwych na drugiego człowieka?

Co robić by były zadowolone z siebie, otwarte na świat, chciały go poznawać i zmieniać na lepsze?

Co robić by umiały żyć i kochać tak, by nie ranić i nie krzywdzić innych?

 

Stwarzać możliwości samodzielnej pracy oraz samokontroli.

Okazywać zainteresowanie sprawami dziecka poprzez:

  • Aktywne słuchanie.
  • Kontakt wzrokowy.
  • Uśmiech.
  • Spokój i opanowanie w reakcjach.
  • Parafrazowanie.
  • Kontakt przez dotyk.

Stwarzać atmosferę akceptacji i zrozumienia

Nie karać, nie grozić.

Grzecznie zwracać uwagę.

Żartować.

Negocjować.

Iść na kompromis.

Pokojowo załatwić spór.

Omówić różnice poglądów.

 

Uczyć dziecko asertywności i tolerancji

Definicja:  „Asertywność” to pełne, bezpośrednie, stanowcze i spokojne wyrażanie swoich uczuć, poglądów i postaw wobec innych osób, w sposób respektujący uczucia, poglądy i postawy tych osób.

 

Jakie mogą być rodzaje zachowań rodziców wobec dzieci:

Zachowanie rodziców w stosunku do dzieci może być:

 

  • uległe (bierne)
  • nieasertywne (agresywne)
  • asertywne

 

Zachowanie rodziców wobec dziecka powinno być oparte na:

  • szczerości  i otwartości,
  • konkretnym i bezpośrednim sposobie bycia, 
  • spokojnym i naturalnym odnoszeniu się do dziecka,
  • umiejętności słuchania ,
  • chęci zrozumienia dziecka,
  • traktowaniu dziecka z szacunkiem.

 

W stosunku do dzieci nie wolno nam:

  • ukrywać swoich uczuć,
  • „owijać w bawełnę”,
  • „chować się za czyimiś plecami”(np. współmałżonka),
  • poniżać i obrażać dziecka,
  • znęcać się fizycznie i psychicznie nad dzieckiem.

 

Jeżeli musisz dziecku odmówić:

  • zacznij od wyraźnego stwierdzenia „nie”,
  • podaj krótką informację o swoich zamiarach,
  • krótko wyjaśnij powód swojej odmowy.

.Odmawiając nie tłumacz się i nie usprawiedliwiaj nadmiernie

  • nie sprawiaj wrażenia, że zmienisz zdanie,
  • nie atakuj i nie krzycz na dziecko.

Jeżeli denerwuje Cię zachowanie dziecka:

 

etap 1: Zacznij od poinformowania dziecka o tym, co Ci przeszkadza w jego postępowaniu wobec Ciebie. Zrób to jak najszybciej, aby nie dopuścić do nagromadzenia gniewu.

etap 2: Jeżeli irytująca Cię sytuacja nie ulega zmianie, wyraź swoje uczucia a nawet gniew, ale bez ranienia dziecka.

 

Jeżeli chcesz okazać dziecku uczucia pozytywne:

rada 1: mów w sposób otwarty i bezpośredni to co czujesz,

rada 2: wyraź swoje uczucia w sposób osobisty,

 

rada 3: używaj komunikatów typu „ja”.

Komunikat typu „ja”- to informacja o moich uczuciach, myślach, zamiarach. Ja jestem podmiotem.

 

Jak wymieniać poglądy

Jeżeli na dany temat masz inną opinię od dziecka:

wskazówka 1: ujawnij rozbieżność opinii,

wskazówka 2: streść krótko, ale bez złośliwości  opinię dziecka i zaprezentuj własną,

wskazówka 3: jeżeli nie rozumiesz stanowiska dziecka dopytaj go o szczegóły dotyczące jego opinii,

wskazówka 4: wymień poglądy, pamiętając o tolerancyjnym podejściu do innego punktu widzenia

 

  • prezentując swoje opinie nie przedstawiaj ich tak jakby były faktami,
  • nie wymieniaj poglądów w sprawach, w których nie stać Cię na tolerancyjne podejście do innego punktu widzenia ,
  • nie atakuj dziecka za jego poglądy, lecz koncentruj się na problemie.

 

Nie ma gotowej „recepty” na dobre wychowanie dzieci, bo każde dziecko jest inne.

 

Warto jednak pamiętać o tym, aby:

  • Szanować dziecko i wymagać szacunku dla innych.
  • Codziennie spędzać trochę czasu ze swoim dzieckiem.
  • Nie gderać zbyt często.
  • Nie zbywać pytań dziecka byle czym.
  • Raczej nagradzać, niż karać i nigdy nie karać w sposób brutalny fizycznie oraz przy innych.
  • Być konsekwentnym w egzekwowaniu wymagań.
  • Nie dawać sprzecznych lub niejasnych poleceń.
  • Nie rozpieszczać nadmiernie dzieci dając wszystko, co im się zamarzy.
  • Nie dominować nadmiernie, pozwalać dziecku rozwijać się i popełniać błędy.
  • Dawać dobry przykład.
  • Być przyjacielem dziecka, a nie jego wrogiem.
  • Kochać i okazywać swoje uczucia dziecku.
  • Nie udawać doskonałego i nieomylnego. Umieć przyznać się do błędu oraz nie bać się słowa przepraszam”.
  • Dawać dziecku czas do namysłu, kiedy ma się do czegoś ustosunkować.
  • Nie ranić poczucia  własnej wartości dziecka mówiąc, że jest złe lub głupie, bo zły lub głupi może być tylko jego uczynek.

 

Jeżeli traktujesz swoje dziecko jak własność lub niewolnika, nie zdziw się kiedy zobaczysz, że tak samo traktuje innych.